Co to jest recesja i jak wpływa na inwestycje?

Recesja potrafi zmienić nastroje na rynkach szybciej niż pojedynczy raport spółki. Dla inwestorów to okres, w którym jednocześnie rośnie zmienność, a przewidywalność zysków przedsiębiorstw spada. Zrozumienie mechanizmów stojących za spowolnieniem gospodarczym pozwala lepiej ocenić potencjalne ryzyko, dobrać horyzont inwestycyjny, a także zdywersyfikować portfel.

Czym jest recesja?

To okres wyraźnego spowolnienia gospodarki, w którym spada aktywność ekonomiczna (produkcja, sprzedaż, inwestycje), a firmy i konsumenci ograniczają wydatki. W praktyce często opisuje się ją jako, dwa kolejne kwartały spadku realnego PKB, choć część analiz uwzględnia też szerszy zestaw danych (rynek pracy, dochody, produkcję) i skalę spadku.

Najczęstsze uwarunkowania wystąpienia recesji

Recesja rzadko wynika z pojedynczego czynnika. Do najczęściej obserwowanych przyczyn należą:

a) zacieśnienie polityki pieniężnej i wzrost kosztu finansowania (osłabienie popytu kredytowego i inwestycji),

b) pogorszenie nastrojów oraz spadek zaufania konsumentów i przedsiębiorstw (ograniczanie wydatków i odkładanie projektów),

c) szoki kosztowe (energia, surowce, zaburzenia łańcuchów dostaw),

d) problemy sektora finansowego (spadek dostępności kredytu i wzrost premii za ryzyko).

W ocenie ryzyka recesyjnego istotne jest łączenie kilku grup danych makroekonomicznych, w szczególności:

– dynamiki PKB, produkcji przemysłowej oraz sprzedaży detalicznej,

– sytuacji na rynku pracy (bezrobocie, zatrudnienie, dynamika wynagrodzeń),

– inflacji i decyzji banku centralnego w zakresie stóp procentowych,

– wskaźników koniunktury (np. PMI) oraz wyników przedsiębiorstw (marże, zadłużenie, prognozy).

Jak recesja wpływa na inwestycje?

W okresie spowolnienia gospodarczego rynki akcji zazwyczaj reagują spadkiem wycen, ponieważ maleje przewidywalność przepływów pieniężnych, a ryzyko rewizji prognoz zysków rośnie. Wzmacnia się selektywność: inwestorzy częściej preferują spółki o stabilnym modelu biznesowym, wysokiej jakości bilansie oraz zdolności do utrzymania rentowności w trudniejszych warunkach popytowych. Najczęściej są to spółki wytwarzające produkty albo usługi pierwszej potrzeby.

Zachowanie rynku obligacji jest w dużej mierze uzależnione od dynamiki inflacji i kierunku polityki pieniężnej. Gdy inflacja słabnie, a oczekiwania rynkowe przesuwają się w stronę obniżek stóp, obligacje skarbowe mogą pełnić funkcję stabilizującą portfel. Natomiast w środowisku podwyższonej inflacji i wysokich stóp procentowych ryzyko stopy procentowej (wrażliwość cen obligacji na zmiany rentowności) pozostaje istotnym czynnikiem.

Najczęstsze błędy inwestorów w czasie recesji

W okresie recesji najwięcej kosztują zwykle proste, „odruchowe” decyzje. Warto uważać szczególnie na:

1. sprzedaż pod wpływem emocji – już po dużych spadkach, gdy rynek jest rozchwiany,

2. zbyt dużą koncentrację – gdy portfel opiera się głównie na jednym rynku, branży albo kilku spółkach,

3. niedoszacowanie płynności i walut – gdy w razie potrzeby trudno szybko wyjść z inwestycji lub gdy kurs walut potrafi istotnie zmienić wynik,

4. brak jasnych zasad działania – bez planu rebalancingu i regularnych dopłat łatwo o chaos i decyzje podejmowane „z dnia na dzień”.

W co inwestować podczas recesji?

Pytanie to należy rozpatrywać przez pryzmat roli poszczególnych klas aktywów w portfelu: płynności, stabilizacji, dochodu oraz potencjału wzrostu. Nie istnieje uniwersalny zestaw instrumentów właściwy dla każdego, jednak można wskazać rozwiązania, które w praktyce często zwiększają odporność portfela na spowolnienie.

1) Zapewnienie adekwatnej płynności

W pierwszej kolejności warto ocenić, czy posiadacie bufor płynności odpowiadający planowanym wydatkom w perspektywie najbliższych miesięcy. Ogranicza to ryzyko sprzedaży aktywów w niekorzystnym momencie.

2) Ekspozycja na instrumenty o wyższej jakości kredytowej

W wielu portfelach rolę stabilizującą pełnią obligacje skarbowe lub rozwiązania oparte o rynek długu wysokiej jakości. Ważne jest uwzględnienie ryzyka stopy procentowej, w tym doboru terminów zapadalności do warunków rynkowych i tolerancji ryzyka.

3) Selekcja akcji pod kątem jakości i odporności

W segmencie akcji zwykle lepiej radzą sobie przedsiębiorstwa o umiarkowanym zadłużeniu, stabilnych przepływach pieniężnych oraz przewidywalnym popycie. W praktyce oznacza to większy nacisk na jakość, a mniejszy na narracje wzrostowe oparte na optymistycznych założeniach.

4) Dywersyfikacja geograficzna i walutowa

Zależność portfela od jednego rynku i jednej waluty zwiększa wrażliwość na lokalne szoki. Uporządkowana dywersyfikacja może ograniczać to ryzyko, choć nie eliminuje go całkowicie.

5) Systematyczne inwestowanie i rebalancing

Zamiast prób precyzyjnego wyznaczania punktu zwrotnego, większą wartość ma systematyczność oraz okresowe przywracanie docelowych wag portfela.

Recesja – o czym warto pamiętać?

Recesja nie oznacza automatycznej konieczności wycofywania się z rynku. Oznacza natomiast, że rośnie znaczenie zarządzania ryzykiem, jakości portfela oraz zgodności strategii z Waszym horyzontem inwestycyjnym. Portfel oparty o dywersyfikację, adekwatną płynność i jasno zdefiniowane zasady działania zwykle pozwala przejść okres spowolnienia w sposób bardziej kontrolowany, bez kosztownych decyzji podejmowanych pod wpływem emocji.

Zobacz także:

• Fundusz hedgingowy – definicja, przykłady i zasady działania
• Obligacje skarbowe i korporacyjne – czym się od siebie różnią?
• Czym są i jak działają fundusze akcyjne?